De Blockchain

Blockchains zijn databases die over meerdere computers wordt verspreid, en waarbij aanpassingen aan die database alleen mogelijk zijn als meer dan de helft van de computers in het systeem die verandering goedkeuren.

Alle deelnemers aan een blockchain hebben in wezen een kopie van de volledige database op hun computer. Dit idee is nu levensvatbaar omdat harde schijven zo goedkoop en internetverbindingen zo snel zijn geworden.

Beloftes
De blockchain doet een aantal beloftes. Sommige daarvan doen sterk denken aan de utopische verhalen die tijdens de begindagen van het internet werden verspreid:

  1. Decentralisatie: omdat er niet 1 partij is die de de database beheert zou ze machtsmisbruik tegen kunnen gaan.
  2. Anonimiteit: Gebruikers van de blockchain hoeven, net als op het vroege internet, niet hun echte naam te gebruiken. Ze zijn slechts een nummer.
  3. Transparantie: iedereen kan alle transacties terugvinden en controleren.
  4. Onaanpasbaar: het is niet mogelijk om achteraf te sjoemelen met het systeem.

De block en de chain

De onaanpasbaarheid wordt mogelijk gemaakt door het ontwerp van het systeem:

Allereerst worden telkens een X aantal transacties (een blok) bij elkaar opgeteld. Hieruit wordt een controle getal berekend.

Dit controlegetal wordt het eerste getal in een nieuw blok van transacties. Dit maakt sjoemelen lastig: als je een getal in een oud block probeert aan te passen, dan werkt dit door op alle volgende blokken.

Alle transacties worden door alle computers gecontroleerd. Dus als je een aanpassing maakt in jouw kopie van de blockchain, dan zullen de andere computers nalopen of alles nog wel klopt. Je zou kunnen sjoemelen met de kopie op je eigen computer (bijvoorbeeld: “ik bezit nu een miljoen euro bitcoin”), maar je zult dat niet zo makkelijk kunnen doen met alle andere computers. Daardoor valt je aanpassing al snel op, en zal de meerderheid van de computers roepen dat je transactie ongeldig is. Je kunt dus eigenlijk pas sjoemelen als je meer dan 50% van de deelnemende computers onder controle hebt.

Voordelen

De blockchain biedt in theorie een transparante, gedecentraliseerde en onaanpasbare manier om transacties vast te leggen. Dat is bijvoorbeeld erg handig voor Fair Trade organisaties, en zou ook de donaties richting politici transparant kunnen vastleggen.

Het bekendste en meest succesvolle gebruik van het blockchain idee is Bitcoin, de virtuele munteenheid.

 

Kritisch kijken naar de Blockchain

De blockchain is slim bedacht, en de voordelen van de Blockchain technologie worden dan ook breed uitgedragen. Maar er zijn ook serieuze tekortkomingen die goed moeten worden meegewogen bij beslissingen om de blockchain te implementeren. Enkele tekortkomingen zijn:

Onaanpasbaarheid is privacy onvriendelijk
De blockchain is ontworpen om niks te vergeten, om niet aanpasbaar te zijn en om volledig openbaar te zijn. Deze facetten zijn fundamenteel niet compatible met de menselijke behoefte aan privacy. In Europa, waar de privacy beter beschermd is, levert dat ook juridisch hindernissen op. Zo hebben burgers het recht om data over henzelf aan te passen.

“Maar ook juist een verzoek om gegevens aan te passen of te vernietigen is bijzonder lastig, of zelfs onmogelijk: hoe de (onjuiste) gegevens eerst in de blockchain stonden opgeslagen, zal daar altijd te vinden blijven. Versleuteld wellicht, maar geen enkele versleuteling is bestand tegen de tijd…” – Bron

Het is ook niet zodat alle blockchains per definitie on-aanpasbaar zijn. Dat waren alleen de eerste idealistische creaties. Sinds kort zijn er commerciële varianten die wel aanpasbaar zijn.

Niet anoniem
Zolang je blockchain-identiteit niet gekoppeld is aan je echte identiteit zou je, net zoals op het internet, anoniem gebruik moeten kunnen maken van de blockchain. Maar die anonimiteit is dus niet gegarandeerd, en afhankelijk van hoe goed een gebruiker die zelf beschermt.

“Classically, security is a blend of confidentiality, availability and integrity, or “C-I-A”. Blockchain offers lots of “A” and “C” (though the confidentiality is fragile). But its integrity comes with fine print. Once committed to the blockchain, transactions are indeed immutable, but the veracity of each entry rests on who controls the private key of each account.” – Bron

Zelfs als de gebruiker voorzichtig is en zijn anonimiteit probeert te beschermen, dan nog zijn er allerlei manieren om je echte identiteit te achterhalen, net zoals dat nu al op het internet gebeurt. Bijvoorbeeld door statistische analyse:

“There are two major challenges with privacy preserving protocols in blockchains. One of the challenges is statistical: in order for any privacy-preserving scheme to be computationally practical, the scheme must only alter a small part of the blockchain state with every transaction. However, even if the contents of the alteration are privacy, there will inevitably be some amount of metadata that is not. Hence, statistical analyses will always be able to figure out something; at the least, they will be able to fish for patterns of when transactions take place, and in many cases they will be able to narrow down identities and figure out who interacts with whom.” – Bron

Ten derde zien we dat er allerlei plekken ‘aan de rand’ zien waar de echte identiteit aan je blockchain identiteit te koppelen is. Als je bijvoorbeeld bitcoins koopt zou dat terug te leiden zijn tot jouw bankrekening. We zien al dat belastingdiensten gegevens opvragen van partijen die het mogelijk maken om bitcoins te kopen.

Als de koppeling tussen je blockchain identiteit en je echte identiteit eenmaal is gemaakt dan kan die niet ongedaan gemaakt worden. Al je transacties blijven zo naar jou terug te leiden.

Dataverspreiding
Om de belofte van decentralisatie mogelijk te maken wordt data in een blockchain express over zo veel mogelijk computers verspreid. Als de blockchain software ook op computers van wildvreemden draait, die zich mogelijk ook uit buiten Europa bevinden, dan ontstaan er naast de beveiligingsvragen ook vragen over de juridische bescherming van die data. Zie ook: de Algemene Verordening gegevensbescherming.

Veiligheid
De encryptie en beveiliging van blockchains is niet zo sterk als vaak wordt voorgesteld. Dat zou niet verrassend moeten zijn: geen enkel systeem is 100% veilig te maken.

Traagheid
De blockchain is traag. Omdat transacties pas kunnen worden vastgelegd als een keten ‘vol’ is, en omdat die keten vervolgens door meerdere partijen moeten worden goedgekeurd, is er altijd een onvoorspelbare vertraging voordat een transactie werkelijk is vastgelegd. Dit maakt de blockchain ongeschikt voor doeleinden waarbij snelheid belangrijk is. Voor veel doeleinden, waaronder bankieren, wordt snelheid juist steeds belangrijker.

Slecht schaalbaar
Hoe groter het netwerk van computers dat aan een blockchain meedoet, hoe groter de overhead: al die computers moeten met elkaar overleggen over veranderingen.

Milieu onvriendelijk
Blockchains zijn niet energiezuinig. Bitcoin staat bekend om de enorme hoeveelheid elektriciteit die door de ‘bitcoin miners’ wordt verbruikt.

Manipulatie is niet onmogelijk
Het is niet onmogelijk om de meerderheid van het netwerk onder controle te krijgen. Zo verwerken gigantische Chinese bitcoin ‘miners’ nu al de meerderheid van Bitcoin transacties. Grote partijen krijgen ook op deze technologie meer grip.

Software ontwikkeling is een politiek proces
Elke blockchain draait op software die, net als elke andere software, continue verder wordt ontwikkeld. Hier wordt zichtbaar dat het systeem niet zo gedecentraliseerd is: wie deze software bouwt heeft veel macht over de blockchain. Om de gedistribueerde aard van het systeem geloofwaardig te houden is de door idealisten gebouwde software vaak open source. Maar als een bedrijf zoals een bank de leiding neemt, dan heeft zo’n partij daarmee in wezen de voordelen die de blockchain idealisten nastreven teniet gedaan.

Ook wanneer de software open source is, is daarmee de decentralisatie niet geborgd. Ook in Open Source projecten zijn er altijd enkele gezaghebbende ontwikkelaars aan te wijzen. Door onenigheid over de beste richting om de software in te ontwikkelen kan de situatie ontstaan waarbij meerdere versies van de software naast elkaar worden gebruikt, en waarbij de blockchain in wezen in tweeën wordt gesplitst.

Bugs
Zoals met elke menselijke creatie zitten er bugs in de software. Deze bugs hebben in de praktijk al meerdere malen tot grote problemen geleid.

Er is geen ondersteuning
De keerzijde van een gedistribueerd systeem is dat er ook niemand is die de verantwoordelijkheid neemt of aansprakelijk te houden is als iets iets misgaat. Zo zijn mensen zeer veel geld kwijt geraakt door hacks van het systeem, en is het ook goed mogelijk dat je bitcoin kwijt raakt als je je eigen ‘sleutel’ per ongeluk kwijtraakt. De bureaucratie en controle rondom banken, die heeft een functie.

Complexiteit
De blockchain is complexe technologie. Voor veel doeleinden is het gebruiken van een centrale server een betere, eenvoudigere oplossing.

“The blockchain is a solution looking for a problem” – Bron

Hype en ideologie
Het internet heeft het afgelopen decennium haar glans verloren. Na de onthullingen van Snowden, de enorme wildgroei van surveillance praktijken door zowel staten als bedrijven, en de transformatie van het web als open informatiebron naar commercieel app platform vol gesloten silos, werd het steeds lastiger om de droom van een gedecentraliseerd platform vol te houden.

De blockchain maakt het voor technologie utopisten mogelijk om hun verlangens op een nieuwe technologie te projecteren. 

“Bitcoin is an expression of extreme technological libertarianism. This school of thought goes by many names: anarcho-capitalism (or ancap for short), libertarian anarchy, market anarchism. Central to the philosophy is a distrust of states in favor of individuals. Its adherents believe society best facilitates individual will in a free-market economy driven by individual property owners—not governments or corporations—engaging in free trade of that private property” – Bron

Data eigenaarschap
Een specifiek zorgelijke ontwikkeling is het steeds vaker gehoorde verhaal dat je meer zeggenschap hebt over je eigen data als het in een blockchain wordt bewaard. Immers, het bedrijf heeft nu niet meer de mogelijkheid om je data te verwijderen of aan te passen. Maar dit verlies van controle door het bedrijf betekent niet dat de controle van de burger groeit. Integendeel. Het is als zeggen dat je data nu niet meer in de kluis van een bedrijf ligt, maar voortaan in een openbare rotswand zal worden gefreesd.

Door data in een blockchain te plaatsen kunnen partijen doen alsof ze geen verantwoordelijkheid meer kunnen dragen voor het beheer van die data: die is nu immers ‘openbaar’. Maar hiermee is de burger/consument in wezen verder van huis.

Verder lezen

ARTIKEL – 8 redenen om skeptisch te zijn over de blockchain.
ARTIKEL – Hoe de eigenschappen van de blockchain autoritaire regimes juist in de hand spelen.
VIDEO – De blockchain in een grotere historische context.